Vitaliteit begint niet bij de fruitmand, maar bij hoe je organisatie werkt
Bij vitaliteit denken we al snel aan bewegen, gezond eten, mentale veerkracht en voldoende herstel. Dat zijn allemaal relevante onderwerpen. Toch zit er een risico in die benadering: vitaliteit wordt al snel iets van de medewerker zelf.
Alsof de vraag vooral is: hoe zorgen we ervoor dat mensen beter omgaan met de drukte van hun werk?
Maar medewerkers brengen een groot deel van hun week door in een organisatie die óók invloed heeft op hun energie, motivatie en belastbaarheid.
Daarom is er misschien een interessantere vraag:
Wat doen wij als organisatie waardoor mensen gedurende hun werkdag energie verliezen?
De medewerker versterken of de omgeving onderzoeken?
Wanneer iemand moeite heeft om het werk vol te houden, zijn er veel manieren om ondersteuning te bieden. Coaching, begeleiding, een vitaliteitsprogramma of aandacht voor herstel kunnen waardevol zijn.
Maar stel dat diezelfde medewerker iedere dag te maken heeft met onduidelijke verwachtingen, voortdurend wisselende prioriteiten, een overvolle agenda en een leidinggevende die iedere beslissing controleert.
Dan proberen we iemand misschien weerbaarder te maken tegen omstandigheden die we als organisatie óók zouden kunnen veranderen.
Dat betekent niet dat medewerkers geen eigen verantwoordelijkheid hebben. Natuurlijk spelen leefstijl, herstel, grenzen stellen en persoonlijke keuzes een rol.
Maar vitaliteit is zelden alleen een individueel vraagstuk.
Energie lekt vaak op plekken die niet in het vitaliteitsbeleid staan
Niet ieder energielek is direct zichtbaar.
Een overleg zonder duidelijk doel. Een besluit dat drie keer langs dezelfde mensen moet. Een manager die verantwoordelijkheid geeft en die vervolgens weer terugneemt. Een conflict dat al maanden wordt vermeden. Een medewerker die niet weet wat nu écht prioriteit heeft.
Los van elkaar lijken dit kleine dingen.
Opgeteld kunnen ze een aanzienlijk deel van de werkdag bepalen.
Dat maakt vitaliteit ook een vraagstuk van organisatie-inrichting, samenwerking en leiderschap.
Want hoeveel energie kost het wanneer mensen voortdurend moeten schakelen? Wanneer verantwoordelijkheden niet helder zijn? Wanneer er weinig autonomie is? Of wanneer medewerkers het gevoel hebben dat ze zich kunnen uitspreken, maar die ruimte in de praktijk nauwelijks ervaren?
Kijk naar je organisatie door een energiebril
Wie vitaliteit serieus wil nemen, zou daarom niet alleen moeten kijken naar verzuimcijfers, leefstijl of individuele belastbaarheid.
Kijk ook eens naar het dagelijkse werk zelf.
- Waar krijgen mensen energie van?
- Welke processen kosten onnodig veel energie?
- Waar ontbreekt duidelijkheid?
- Waar ontbreekt autonomie?
- Welke gesprekken stellen we steeds uit?
- Wat vragen we van medewerkers zonder ergens anders ruimte te creëren?
- Kunnen mensen aangeven dat iets te veel wordt voordat zij uitvallen?
- Welk gedrag van leidinggevenden helpt mensen vooruit en welk gedrag put hen juist uit?
Met dat soort vragen verandert vitaliteit van een programma naast het werk in een gesprek over het werk zelf.
Vitaliteit zegt ook iets over leiderschap
Een vitale organisatie is niet simpelweg een organisatie met vitale medewerkers.
Het is een organisatie die omstandigheden probeert te creëren waarin mensen hun werk op een gezonde en duurzame manier kunnen doen. Waar duidelijkheid is over verwachtingen. Waar mensen verantwoordelijkheid krijgen én mogen nemen. Waar lastige onderwerpen bespreekbaar zijn. En waar leidinggevenden niet alleen kijken naar resultaten, maar ook naar wat nodig is om die resultaten op een duurzame manier te blijven behalen.
Dat vraagt soms om een vitaliteitsinterventie. Maar soms vraagt het om iets anders.
Een duidelijker besluit. Minder overleg. Meer autonomie. Een eerlijk gesprek over werkdruk. Het doorbreken van een hardnekkig patroon. Of leiderschap dat meer ruimte geeft en minder controleert.
Juist daar zit vaak de grootste winst.
Van vitaliteitsaanbod naar vitale organisatie
De vraag is dus niet alleen welke instrumenten of programma's een organisatie aanbiedt.
De interessantere vraag is:
Welke aspecten van onze manier van werken helpen mensen om gezond, betrokken en energiek te blijven?
En misschien nog belangrijker:
Welke aspecten staan dat juist in de weg?
Dat zijn ongemakkelijkere vragen dan de vraag of er voldoende aandacht is voor beweging, ontspanning of gezonde voeding.
Maar ze brengen het gesprek wel dichter bij de kern. Want vitaliteit ontstaat niet alleen door wat je medewerkers aanbiedt.
Het ontstaat ook door hoe je organisatie werkt.
Wil je weten waar in jouw organisatie energie weglekt?
Wij kijken naar vitaliteit in samenhang met leiderschap, samenwerking en de manier waarop het werk is georganiseerd.
Wil je onderzoeken welke patronen in jouw organisatie energie geven? En welke juist energie kosten? Neem dan contact met ons op. We denken graag met je mee.
